Nuri Paşa’nın 1918 yılında Azerbaycan Ermenilerine bilinmeyen çağrısı

AZERBAYCAN’IN ERMENİLERİNE

 

 

 

15 (28) Ağustos 1918

Benim bilgilerime göre, son zamanlarda Şusa ve Zengezur Ermenileri  gizli ve açık şekildə Gence vilayetinin dağlık kesiminde yaşayan Ermenilerle bağlantılar kurarak buraya göçetmekdeler. Onlar savaşlarda yenilmiş  Andranik’in zülumlerindən kaçan keslerdir ve Azerbaycan köylerine saldırılar düzenlemekteler . Bu köylerde toplu katliamlar ve yağmalamalar yapılmıştır.

İşte bu yüzden size aşağıdaki muracaati yapmağı  görevim olarak görüyorum.

Herkese bellidir ki, farklı Ermeni siyasal örgütlenmelerine gidilmeden önce  Ermeni ahali arasında  Osmanlı İmparatorluğu’nu düşmanı haline getirmek için

Bir çok  devletler tarafından ciddi faaliyetler yapılmıştır. Buna kadarsa

Türkler ve Ermeniler arasında bir yanlış anlaşılma yoktu ve bu iki halk,

birbirlerine diğer milletlerden daha büyük karşılıklı güven ile yaklaşmış,  yakın ve dostane ilişkiler içerisinde olmuştur.

Osmanlı İmparatorluğu’nun kuruluşundan başlayarak  Osmanlı Siyaseti arazisinde yaşayan  bütün halkların ekonomik, dini ve diğer haklarını korumağı hedeflemiştir.

Bu politikayı geniş düzeyde olarak mevcut hükümet   devam ettiriyor.

Onun parlak kanıtı Türkiye şu ana kadar iç ve dış devlet kurumlarında,

Ermeni kökenli vatandaşların sorumlu pozisyonlara getirilmiştir ve Ermeniler ekonomik olarak en güvenlidir, bütün alanlarda  özgürlüğe sahiptir.

nüfus ekonomik olarak Türkiye’de halkların hiçbiri Ermeniler kadar zengin ve mutlu değil.

Fransa, Amerika, özellikle İngiltere ve eski Rusya kendi çıkarları için, politik kazanç için  sizleri ucuz bir araç seçerek, önde gelen adamlarınızı rüşvetle ele almış, sizin içinizde çeşitli örgütler kurmuşlar.

Onların tahrikleriyle Konstantinopolis’te (Türk bankasında)Anadolu’da, Sasun’daki Ermeniler çok miktarda silah, patlayıcılar topladılar, bu Ermenilerle Türkler arasında düşmanlık ateşini yaktı, yüzyıllardır kendinden emin ve dost olan tek bir anavatanın ayrılmaz çocukları olarak yan yana yaşayan Ermenilerle Türkler arasına husumet tohumu ekti. Güçlü  Türkiye Bütün bunlara rağmen  Ermenilere karşı esnek ve nazik bir tavır gösterdi, yukarıda belirtildiği gibi, Ermenilere saygısınıonları en sorumlu görevlere getirmekle gösterdi . Amma onlar, Ermeniler ölkesinin dostunun dostu olmak yerine düşmanının düşmanı oldular, savaş zamanı bizim ebedi düşmanlarımız olan İngilterenin, her zaman Ermenileri aşağılayan Çar Rusiyasının yanında oldular, Türkiye sınırları içerisinde isyan bayrağı açtılar ve kendi soydaşlarına saldırdılar. Unuttular ki, Osmanlı İmparatorluğu asrlarca onların dinine,milliyetine,diline, edebiyatına, gelenek ve göreneklerine saygı göstermiştir.

Olanlar geçti. Padişahımım əmri ilə ve hükumetimin etimadını ifade ederek Ben ilk kez Kafkasya topraklarına ayak basarken her şeyi Allahın taktirine sunarım, aynı zamanda yaşanacak tüm olaylar için kendi özel dikkatimi esirgemeyeceğim

Bana malumdur ki Karabağ ve çevresinde, Zengezurda ve Gencenin  dağlık bölgedeki hazırlıklar yapıyorsunuz.. Ben Sizin içinizde için her an yanmağa hazır olan düşmanlığın ateşini görüyorum. Devlette barışı tesis etme niyeti ile,içtenlikle içinizde  kök salmış,Bu düşmanlığın ateşini önlemek için sizetavsiyede bulunuyorum.

Dökülen kanlar yeter. Emin olun ki, sizin bundan sonraki eylemleriniz Osmanlı ordusuna karşı kast olarak nitelendirilecektir. Masum çocukların hayatını koruyun.İnsanlığın kazanımlarının bir an önce kaybedilmesine neden olmayın , İngilterenin altınlarla istilasının ve hilelerinin trajik kurbanı olmayın.

1905- 1906 yıllarında şimdi çökmüş Çarlık Rusyasının sizin içinize Ermeniler ve Müslümanlar arasına attığı  uzunmüddətli ateş siyaseti yönlendirilmiş ve  bir- birine düşman olan iki toplum çıkmıştır. Şimdi bu rolü İngiltere üstlenmiştir. O sanki Türk ordularını Kafkasyadan uzaklaştırmak için ateş çemberini alevlendirmek istiyor, Ermenilerle Müslümanlar arasına yeni kanlı eylemler düzenlemektedir.

Karabağ Azerbaycan Cumhuriyetinin ayrılmaz parçasıdır. Andranik ve onun gibiler, insan kanı ile ve ingiliz altınları ile sarhoş olmuş yasadışı  haydutlar çetesinden başka bir şey değildir. Osmanlı  İmparatorluğu Güney  Kafkasya -Eski Transkafkasyada, Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan cumhuriyetlerinden dışında başka bir hükümet  ve kuruluşları tanımıyor.Osmanlı İmparatorluğunun siyasi çıkarları sadece bu üç devletin varlığına izin verir,kendi haklarına saygı duyulur.Umarım Azerbaycan Cumhuriyetinin istikrar isteyen Ermenileri kesin bir karar verecektir.İngiliz entrikalarına karışmayacaklar, düzenli olarak Türk komutanların yerli yetkililerin  emir ve Kralarına uyacaklar ve sorumsuz holiganları seslenerek   onları da düzen ve kurallara uymağa yönlendirecekler.

Dağlarda Müslüman köylerine saldırı, cinayet, yağma ve yerleşim yerleri  arasındaki iletişim kanallarının kapatılması hemen durmazsa,istenmeyen olayların  sonuçlarının sorumluluğu Ermeni ahali temsilcilerinin vicdanı üzerine düşecek.[1]

Nuri Paşa

 

 

[1]  Ermenice -ՀԱԱ, ֆ. 252, ց. 2, գ. 1, թ. 11, գ. 23, թ. 1: Բնագիր: Տպագիր օրինակ: Թարգմանություն

ռուսերենից5:

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*